{"id":2635,"date":"2022-06-29T11:03:08","date_gmt":"2022-06-29T09:03:08","guid":{"rendered":"http:\/\/gckchwalowice.pl\/?p=2635"},"modified":"2022-06-29T11:03:08","modified_gmt":"2022-06-29T09:03:08","slug":"sobotka-w-antoniowie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gckchwalowice.pl\/?p=2635","title":{"rendered":"Sob\u00f3tka w Antoniowie"},"content":{"rendered":"\n

Za nami Noc \u015awi\u0119toja\u0144ska zwana tak\u017ce \u201eSob\u00f3tk\u0105\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Niegdy\u015b Obchody \u015awi\u0119toja\u0144skie by\u0142y wielkim \u015bwi\u0119tem powitania lata, odprawianym w porze letniego przesilenia s\u0142o\u0144ca, w najkr\u00f3tsza w roku noc (z  23\/24 czerwca) i najd\u0142u\u017cszy dzie\u0144 (24 czerwca). W wigili\u0119 dnia \u015bw. Jana Chrzciciela na wzg\u00f3rzach i le\u015bnych polanach palono wielkie ogniska \u2013 sob\u00f3tki, a ogie\u0144 krzesano deskami (jest to archaiczny spos\u00f3b krzesania iskry przez tarcie drewna o drewno). Ogie\u0144  by\u0142 niezwykle wa\u017cnym symbolem obchod\u00f3w \u015bwi\u0119toja\u0144skich. Wok\u00f3\u0142 ognisk ta\u0144czy\u0142y bia\u0142o ubrane dziewcz\u0119ta, przepasane bylic\u0105, czarodziejskim zielem o niezwyk\u0142ej mocy i \u015bpiewa\u0142y pie\u015bni mi\u0142osne. Noc \u015bwi\u0119toja\u0144ska by\u0142a, bowiem por\u0105 zalot\u00f3w. Do le\u015bnych ognisk przychodzili r\u00f3wnie\u017c ch\u0142opcy lub rozpalali swe w\u0142asne ognie i popisywali si\u0119 zr\u0119czno\u015bci\u0105 skacz\u0105c przez p\u0142omienie. Czasami skakano przez ogie\u0144 parami – ch\u0142opcy razem z dziewcz\u0119tami, mocno trzymaj\u0105c si\u0119 za r\u0119ce. Udany skok wr\u00f3\u017cy\u0142 im gor\u0105c\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 i wierno\u015b\u0107 a\u017c po gr\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

O p\u00f3\u0142nocy udawano si\u0119 na poszukiwanie kwiatu paproci, kt\u00f3ry mia\u0142 zakwita\u0107 w t\u0119 w\u0142a\u015bnie noc. Kwiat ten, wed\u0142ug legendy, \u015bwieci\u0142 niezwyk\u0142ym blaskiem i mia\u0142 wskazywa\u0107 drog\u0119 do ukrytych w ziemi skarb\u00f3w, a temu kto go znalaz\u0142 ods\u0142oni\u0107 wszystkie m\u0105dro\u015bci \u015bwiata, zapewni\u0107 wielkie bogactwo i szcz\u0119\u015bcie. Poszukiwania kwiatu paproci odbywa\u0142y si\u0119 w\u015br\u00f3d westchnie\u0144, wyzna\u0144 mi\u0142osnych i czu\u0142ych u\u015bcisk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W noc \u015bwi\u0119toja\u0144sk\u0105 szczeg\u00f3lnych w\u0142a\u015bciwo\u015bci nabiera\u0107 mia\u0142a woda. M\u00f3wiono, \u017ce w t\u0119 noc kwitnie i dopiero od \u015bw. Jana mo\u017cna bezpiecznie si\u0119 k\u0105pa\u0107. Wierzono, \u017ce zanurzenie si\u0119 w stawie, strumieniu lub rzece w noc \u015bwi\u0119toja\u0144sk\u0105 albo sk\u0105panie si\u0119 w nocnej rosie sprawi, i\u017c cia\u0142a ludzi, zw\u0142aszcza m\u0142odych, stan\u0105 si\u0119 zdrowe, czyste, pi\u0119kne i powabne, \u017ce k\u0105piel taka zapewni odwzajemnion\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107, udane ma\u0142\u017ce\u0144stwo, szcz\u0119\u015bliwe macierzy\u0144stwo. K\u0105pali si\u0119, wi\u0119c lub k\u0142adli na ro\u015bnej trawie, zar\u00f3wno ch\u0142opcy jak i dziewcz\u0119ta. Nale\u017ca\u0142o jednak zachowa\u0107 przy tym wielka ostro\u017cno\u015b\u0107, bo duchy wodne mog\u0142y zapragn\u0105\u0107 ofiary i wci\u0105ga\u0107 ludzi w topiel.<\/p>\n\n\n\n

Najwa\u017cniejszym jednak obrz\u0119dem dziewcz\u0119cym, kt\u00f3ry zachowa\u0142 si\u0119 do naszych czas\u00f3w by\u0142o puszczanie wiank\u00f3w na wod\u0119. Dziewcz\u0119ta na wydaniu wi\u0142y, wi\u0119c wianki – symbol panie\u0144stwa – z kwiat\u00f3w polnych i ogrodowych, z chabr\u00f3w, mak\u00f3w, rumiank\u00f3w, ruty i r\u00f3\u017cyczek, przywi\u0105zywa\u0142y je do deseczki, i z przylepion\u0105 do niej \u015bwieczk\u0105 puszcza\u0142y na bie\u017c\u0105c\u0105 wod\u0119, bacznie obserwuj\u0105c jak p\u0142yn\u0105. Niekiedy puszcza\u0142y na wod\u0119 po dwa wianki i je\u015bli te szybko odp\u0142yn\u0119\u0142y od brzegu, je\u015bli p\u0142yn\u0119\u0142y r\u00f3wno z pr\u0105dem wody, a do tego jeszcze podp\u0142yn\u0119\u0142y do siebie lub je\u017celi wy\u0142owi\u0142 je mi\u0142y sercu ch\u0142opiec, by\u0142a to wr\u00f3\u017cba najlepsza i najbardziej upragniona, oznaczaj\u0105ca wielk\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107, szybkie zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bcie i d\u0142ugie szcz\u0119\u015bliwe \u017cycie. Gorzej jednak, je\u015bli wianek zapl\u0105ta\u0142 si\u0119 w ro\u015blinach wodnych, bo to znaczy\u0142o, \u017ce dziewczyna pozostanie w panie\u0144skim stanie, co najmniej przez rok. Najgorsz\u0105 za\u015b wr\u00f3\u017cb\u0105 by\u0142o zga\u015bni\u0119cie \u015bwieczki, wirowanie, przewr\u00f3cenie si\u0119 lub zatoni\u0119cie wianka. Oznacza\u0142o to k\u0142opoty mi\u0142osne i \u017cyciowe, nieodwzajemnion\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107, staropanie\u0144stwo, samotne wychowywanie nie\u015blubnego dziecka, smutek, zgryzot\u0119, nawet przedwczesn\u0105 \u015bmier\u0107.  Czasami pr\u00f3cz pojedynczych, niewielkich dziewcz\u0119cych wiank\u00f3w robiono jeszcze jeden bardzo du\u017cy wieniec, od ca\u0142ej gromady i puszczano go na wod\u0119 na szcz\u0119\u015bcie wszystkich zebranych na brzegu dziewcz\u0105t. Zwyczaj ten zachowuj\u0105 jeszcze dziewcz\u0119ta z r\u00f3\u017cnych region\u00f3w Polski, ale obecnie jest on ju\u017c tylko zabaw\u0105, a wr\u00f3\u017cb z ni\u0105 zwi\u0105zanych nikt ju\u017c dzisiaj nie traktuje powa\u017cnie.<\/p>\n\n\n\n

Z tej okazji w ubieg\u0142y pi\u0105tek wraz z paniami z KGW oraz mieszka\u0144cami Antoniowa spotkali\u015bmy si\u0119 w pobli\u017cu sceny za Bibliotek\u0105, aby wsp\u00f3lnie wi\u0107 wianki oraz puszcza\u0107 je do wody. W przemi\u0142ej atmosferze, przy d\u017awi\u0119kach muzyki folkowej celebrowali\u015bmy ludowy zwyczaj. Najwi\u0119kszym wie\u0144cem z li\u015bci d\u0119bowych oraz kwiat\u00f3w polnych udekorowana zosta\u0142a Kapliczka Maryjna. Zgodnie z tradycj\u0105 m\u0142ode panienki po w\u0142asnor\u0119cznym uwiciu wiank\u00f3w, wrzuci\u0142y je do rzeki Strachodzka. Spotkanie zako\u0144czy\u0142o si\u0119 biesiadowaniem przy ognisku. Dzi\u0119kujemy wszystkim, kt\u00f3rzy wzi\u0119li udzia\u0142 w pi\u0105tkowym spotkaniu.<\/p>\n\n\n\n

Tekst i zdj\u0119cia : P.B.<\/p>\n\n\n\n